Sigorta hukuku; sigorta sözleşmesinin kurulmasından rizikonun gerçekleşmesine, hasar ve tazminat taleplerinden sigorta şirketinin ödeme yapmaması veya eksik ödeme yapmasına kadar uzanan geniş bir uyuşmazlık alanını kapsamaktadır.

Özellikle trafik kazaları, araç değer kaybı, bedensel zararlar, sürekli sakatlık, destekten yoksun kalma, iş göremezlik, kasko ve diğer mal sigortalarından kaynaklanan uyuşmazlıklarda zararın doğru hesaplanması, kusur oranının belirlenmesi, poliçe teminatlarının incelenmesi ve başvuru sürelerinin takip edilmesi hak kayıplarının önlenmesi bakımından önem taşımaktadır.

Büromuz; trafik kazalarından kaynaklanan sigorta uyuşmazlıkları, araç değer kaybı, araç hasar ve pert bedeli, bedensel zararlar, sürekli sakatlık, destekten yoksun kalma tazminatı, kasko uyuşmazlıkları, sigorta şirketlerinin eksik veya haksız ödeme işlemleri ile Sigorta Tahkim Komisyonu nezdindeki başvurular başta olmak üzere sigorta hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti sunmaktadır.

Trafik Kazalarından Kaynaklanan Sigorta Uyuşmazlıkları

Trafik kazaları yalnızca araçlarda meydana gelen maddi zararlarla sınırlı değildir. Kazanın niteliğine göre araç hasarı, değer kaybı, bedensel zarar, geçici veya sürekli iş göremezlik, bakıcı gideri ve ölüm hâlinde destekten yoksun kalma gibi farklı tazminat kalemleri gündeme gelebilir.

Trafik kazası dosyalarında;

• Kazanın meydana geliş şekli,

• Kusur oranları,

• Kaza tespit tutanağı,

• Kamera görüntüleri,

• Tanık anlatımları,

• Ekspertiz ve bilirkişi raporları,

• Araçların hasar durumu,

• Sağlık ve maluliyet kayıtları,

• Sigorta poliçelerinin kapsamı,

• Poliçe limitleri

birlikte değerlendirilmelidir.

Kaza tespit tutanağında veya sigorta değerlendirmesinde belirlenen kusur oranı her durumda kesin kabul edilmemeli; kazanın teknik özellikleri ve mevcut deliller ayrıca incelenmelidir.

Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası, motorlu aracın işletilmesi sırasında üçüncü kişilere verilen ve hukuken işletenin sorumluluğunda bulunan zararların poliçe limitleri kapsamında karşılanmasını amaçlamaktadır.

Uygulamada trafik sigortası kapsamında;

• Araç hasarı,

• Araç değer kaybı,

• Bedensel zararlar,

• Sürekli sakatlık zararları,

• Ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma zararları

gibi talepler gündeme gelebilmektedir.

Sigorta şirketinin sorumluluğunun kapsamı belirlenirken kazanın tarihi, poliçenin içeriği, teminat limitleri, kusur durumu ve zarar kaleminin niteliği birlikte değerlendirilmelidir.

Araç Değer Kaybı Tazminatı

Trafik kazası sonucunda onarılan bir araç, teknik olarak eski hâline getirilmiş olsa dahi kaza ve hasar geçmişi nedeniyle ikinci el piyasasında ekonomik değer kaybına uğrayabilir.

Bu zarar araç değer kaybı olarak ifade edilmektedir.

Değer kaybının belirlenmesinde;

• Aracın marka ve modeli,

• Üretim yılı,

• Kilometresi,

• Kazadan önceki piyasa değeri,

• Hasarın niteliği ve kapsamı,

• Onarım gören parçalar,

• Önceki hasar kayıtları,

• Değişen ve onarılan parçalar

gibi unsurlar önem taşımaktadır.

Sigorta şirketinin değer kaybı adı altında bir ödeme yapmış olması, zararın tamamen karşılandığı anlamına gelmeyebilir. Yapılan ödeme ile gerçek zarar arasında fark bulunması hâlinde bakiye değer kaybı talebi ayrıca değerlendirilebilir.

Araç Hasar Bedeli

Kaza sonucunda araçta meydana gelen fiziksel zararların giderilmesi için gerekli onarım ve parça maliyetleri hasar bedelinin temelini oluşturur.

Sigorta şirketinin hasar bedelini eksik hesaplaması, bazı parçaları teminat dışında değerlendirmesi veya gerçek onarım maliyetinin altında ödeme yapması hâlinde uyuşmazlık ortaya çıkabilir.

Bu durumda;

• Ekspertiz raporu,

• Servis kayıtları,

• Parça ve işçilik bedelleri,

• Fotoğraflar,

• Faturalar,

• Poliçe hükümleri

birlikte incelenerek gerçek zarar belirlenmelidir.

Araç Mahrumiyeti ve İkame Araç Zararı

Kazaya uğrayan aracın onarım süresince kullanılamaması nedeniyle araç sahibinin ekonomik bir zarara uğraması mümkündür.

Bu zarar, somut olayın özelliklerine göre araç mahrumiyet bedeli veya kullanım kaybı kapsamında değerlendirilebilir.

Makul onarım süresinin belirlenmesinde aracın hasar durumu, gerekli işlemler ve teknik onarım süreci dikkate alınmalıdır.

Araç mahrumiyetinden kaynaklanan talebin hangi kişiye veya kuruma yöneltileceği ise sigorta poliçesinin kapsamı ve zararın hukuki niteliğine göre ayrıca belirlenmelidir.

Pert – Tam Hasar Uyuşmazlıkları

Aracın onarımının ekonomik veya teknik olarak uygun olmadığı durumlarda tam hasar, uygulamadaki ifadeyle “pert” değerlendirmesi gündeme gelebilir.

Bu dosyalarda en önemli uyuşmazlıklardan biri aracın kaza tarihindeki gerçek piyasa değerinin belirlenmesidir.

Sigorta şirketinin belirlediği rayiç bedelin piyasa değerinden düşük olması hâlinde;

• Aynı marka ve model araçların piyasa değerleri,

• Kilometre,

• Donanım,

• Model yılı,

• Aracın önceki hasarları,

• Genel fiziksel durumu

incelenerek gerçek rayiç bedel belirlenmelidir.

Kusur Oranlarına İtiraz

Trafik kazalarında tazminat miktarını doğrudan etkileyen temel unsurlardan biri kusur oranıdır.

Kaza tespit tutanağında veya sigorta değerlendirmesinde belirlenen kusur oranları, olayın gerçek oluş biçimiyle uyuşmayabilir.

Bu nedenle;

• Kaza krokisi,

• Araçların çarpışma noktaları,

• Hasar bölgeleri,

• Kamera kayıtları,

• Fotoğraflar,

• Tanık anlatımları,

• Yol ve trafik işaretleri,

• Sürücülerin manevraları

bir bütün olarak değerlendirilmelidir.

Teknik inceleme sonucunda kusur oranının hatalı olduğu anlaşılırsa ilgili itiraz ve hukuki başvuru yolları değerlendirilebilir.

Bedensel Zararlardan Kaynaklanan Tazminatlar

Yaralanmalı trafik kazalarında zarar yalnızca tedavi giderlerinden oluşmaz.

Kazanın mağdur üzerindeki ekonomik ve fiziksel sonuçlarına göre;

• Geçici iş göremezlik,

• Sürekli iş göremezlik,

• Sürekli sakatlık,

• Çalışma gücü kaybı,

• Bakıcı giderleri,

• Tedavi ve sağlık giderleri,

• Ekonomik geleceğin etkilenmesi

gibi farklı zarar kalemleri gündeme gelebilir.

Bedensel zarar dosyalarında sağlık belgelerinin, maluliyet değerlendirmesinin ve aktüeryal hesaplamaların doğru yapılması tazminat miktarı açısından belirleyicidir.

Sürekli Sakatlık ve Maluliyet Tazminatı

Trafik kazası sonucunda kişinin bedensel bütünlüğünde kalıcı bir kayıp meydana gelmesi hâlinde sürekli sakatlık nedeniyle tazminat talebi gündeme gelebilir.

Tazminat hesabında;

• Kişinin yaşı,

• Geliri,

• Kusur oranı,

• Maluliyet oranı,

• Kazanın tarihi,

• Çalışma durumu,

• Aktüeryal hesaplama esasları

önem taşımaktadır.

Maluliyet oranının hangi mevzuat ve tıbbi kriterlere göre belirlendiği ayrıca incelenmelidir.

Geçici İş Göremezlik Tazminatı

Kazadan sonra kişinin belirli bir süre çalışamaması veya çalışma kapasitesinin geçici olarak azalması nedeniyle ekonomik kayıp ortaya çıkabilir.

Geçici iş göremezlik süresi ve bu sürede meydana gelen gelir kaybı tespit edilerek somut olay bakımından talep edilebilecek zarar belirlenebilir.

Kişinin ücretli çalışan, serbest meslek sahibi veya kendi nam ve hesabına çalışan olması hesaplama yöntemini etkileyebilir.

Bakıcı Gideri

Ağır yaralanmalarda kişinin geçici veya sürekli olarak üçüncü bir kişinin bakımına ihtiyaç duyması mümkündür.

Bakıcı giderinin değerlendirilmesinde;

• Yaralanmanın niteliği,

• Tedavi süreci,

• Kişinin günlük ihtiyaçlarını tek başına karşılayıp karşılayamadığı,

• Bakım ihtiyacının süresi,

• Sağlık ve maluliyet raporları

dikkate alınmaktadır.

Fiilen aile bireyleri tarafından bakım sağlanmış olması da hukuki değerlendirmede ayrıca ele alınmalıdır.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

Ölümlü trafik kazalarında, hayatını kaybeden kişinin yaşamı boyunca ekonomik destek sağlayacağı kişilerin bu destekten mahrum kalması nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı gündeme gelebilir.

Bu tazminat miras hukukundan farklı bir hukuki temele dayanmaktadır.

Hesaplamada;

• Ölen kişinin yaşı,

• Geliri,

• Mesleği,

• Muhtemel yaşam ve çalışma süresi,

• Destek gören kişinin yaşı,

• Destek ilişkisi,

• Kusur oranı

gibi unsurlar dikkate alınmaktadır.

Destek ilişkisinin yalnızca mirasçılık sıfatıyla sınırlandırılmaması ve fiilî destek ilişkisinin somut olay bakımından değerlendirilmesi önem taşır.

Manevi Tazminat

Bedensel bütünlüğün zarar görmesi veya ölüm hâlinde olayın özelliklerine göre manevi tazminat talepleri gündeme gelebilir.

Manevi tazminatın sigorta teminatı kapsamında bulunup bulunmadığı poliçenin türüne ve içeriğine göre ayrıca incelenmelidir.

Sigorta teminatı dışında kalan manevi zararların kusurlu kişilere ve hukuken sorumlu diğer kişilere yöneltilmesi mümkün olabilir.

Kasko Sigortasından Kaynaklanan Uyuşmazlıklar

Kasko sigortası, zorunlu trafik sigortasından farklı olarak sigortalının kendi aracında meydana gelen ve poliçe kapsamında bulunan zararların güvence altına alınmasına yönelik bir mal sigortasıdır.

Kasko uyuşmazlıklarında;

• Hasarın teminat kapsamında olup olmadığı,

• Poliçedeki özel şartlar,

• Muafiyet hükümleri,

• Hasarın meydana geliş şekli,

• Eksik sigorta veya aşkın sigorta iddiaları,

• Rayiç bedel,

• Pert değerlendirmesi,

• Sigorta şirketinin ödeme miktarı

incelenmelidir.

Sigorta Şirketinin Ödemeyi Reddetmesi

Sigorta şirketleri çeşitli gerekçelerle tazminat talebinin tamamını veya bir bölümünü reddedebilir.

Ret gerekçesinin poliçeye ve mevzuata uygun olup olmadığı ayrıca incelenmelidir.

Özellikle;

• Teminat dışı hâl,

• Kusur,

• Eksik belge,

• İhbar yükümlülüğüne aykırılık,

• Poliçe şartlarının gerçekleşmediği iddiası,

• Rizikonun teminat kapsamında bulunmadığı iddiası

somut olayın özellikleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Eksik Sigorta Ödemeleri ve Bakiye Tazminat

Sigorta şirketinin ödeme yapmış olması uyuşmazlığın mutlaka sona erdiği anlamına gelmez.

Özellikle değer kaybı, bedensel zarar, destekten yoksun kalma ve araç hasarı dosyalarında sigorta şirketinin hesapladığı miktar ile gerçek zarar arasında önemli farklar oluşabilir.

Bu nedenle yapılan ödemenin;

• Hangi zarar kalemi için yapıldığı,

• Hesaplama yöntemi,

• Kusur oranı,

• Maluliyet oranı,

• Gelir hesabı,

• Poliçe limiti

bakımından incelenmesi gerekir.

Eksik ödeme bulunması hâlinde bakiye tazminat talebi gündeme gelebilir.

Sigorta Tahkimi

Sigorta uyuşmazlıklarının çözümünde önemli hukuki yollardan biri Sigorta Tahkim Komisyonu nezdinde yapılan başvurulardır.

Sigorta tahkimi, şartları bulunan uyuşmazlıklarda sigorta ettiren, sigortalı veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile sigorta kuruluşları arasındaki uyuşmazlıkların hakemler aracılığıyla çözümlenmesini sağlayan özel bir uyuşmazlık çözüm mekanizmasıdır.

Tahkim süreci klasik yargılamaya kıyasla kendine özgü usul kurallarına ve sürelere sahiptir. Bu nedenle başvurunun yalnızca yapılması değil, talebin doğru hukuki sebebe dayandırılması, zarar miktarının doğru belirlenmesi ve delillerin başvuru aşamasında sistematik biçimde sunulması önem taşımaktadır.

Sigorta Tahkim Komisyonuna Başvuru

Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilmesi için uyuşmazlığın niteliğine göre gerekli ön başvuru sürecinin tamamlanması gerekir.

Başvurudan önce;

• Sigorta şirketine usulüne uygun başvuru yapılması,

• Talep edilen zarar kalemlerinin açıkça belirtilmesi,

• Gerekli belgelerin sunulması,

• Sigorta şirketinin cevabının veya süresinde cevap vermemesinin değerlendirilmesi

önem taşımaktadır.

Eksik veya yanlış hazırlanan ön başvuru, sonraki tahkim sürecini doğrudan etkileyebilir.

Tahkim Başvurusunda Deliller

Sigorta tahkiminde uyuşmazlığın niteliğine göre;

• Kaza tespit tutanağı,

• Trafik kayıtları,

• Ekspertiz raporları,

• Hasar fotoğrafları,

• Servis ve onarım kayıtları,

• Faturalar,

• Sağlık raporları,

• Maluliyet belgeleri,

• Gelir belgeleri,

• Poliçeler,

• Sigorta şirketine yapılan başvuru,

• Sigorta şirketinin cevabı,

• Önceki ödeme kayıtları

dosyanın temel delillerini oluşturabilir.

Başvurunun yalnızca sonuç talebinden ibaret bırakılmaması; talebin hangi delillere ve hangi hesaplama yöntemine dayandığının ortaya konulması önemlidir.

Sigorta Hakemi İncelemesi

Başvurunun kabul edilmesinin ardından uyuşmazlık, niteliğine göre sigorta hakemi veya hakem heyeti tarafından incelenir.

Hakem;

• Tarafların iddia ve savunmalarını,

• Poliçe hükümlerini,

• Sigorta mevzuatını,

• Dosyadaki delilleri,

• Bilirkişi ve ekspertiz değerlendirmelerini

inceleyerek uyuşmazlık hakkında karar verir.

Tahkim yargılamasının görece hızlı yapısı nedeniyle delillerin ve hukuki iddiaların başvuru aşamasından itibaren doğru yapılandırılması önem taşır.

Sigorta Tahkiminde Bilirkişi İncelemesi

Uyuşmazlığın teknik hesaplama gerektirdiği durumlarda bilirkişi incelemesi yapılabilir.

Özellikle;

• Araç değer kaybı,

• Araç hasarı,

• Kusur,

• Maluliyet,

• Aktüeryal hesap,

• Destekten yoksun kalma,

• Sürekli iş göremezlik

konularında bilirkişi raporları uyuşmazlığın sonucunu önemli ölçüde etkileyebilir.

Bilirkişi raporundaki hesaplama yönteminin, kabul edilen verilerin ve hukuki varsayımların ayrıca incelenmesi gerekir.

Bilirkişi Raporuna İtiraz

Bilirkişi raporunun düzenlenmiş olması rapordaki hesaplamaların kesin olarak doğru olduğu anlamına gelmez.

Raporda;

• Yanlış kusur oranı,

• Hatalı araç rayiç değeri,

• Eksik hasar değerlendirmesi,

• Yanlış maluliyet oranı,

• Hatalı gelir kabulü,

• Yanlış aktüeryal veri,

• Önceki ödemenin yanlış mahsup edilmesi

gibi hususlar bulunabilir.

Bu nedenle bilirkişi raporu teknik ve hukuki yönleriyle incelenerek gerekli itirazların süresinde sunulması önem taşır.

İtiraz Hakem Heyeti

Sigorta hakem kararlarına karşı kanunda öngörülen parasal sınırlar ve koşullar çerçevesinde İtiraz Hakem Heyetine başvuru imkânı bulunabilir.

İtiraz aşamasında ilk hakem kararının;

• Hukuki değerlendirmesi,

• Delillerin ele alınış biçimi,

• Bilirkişi raporları,

• Tazminat hesabı,

• Kusur değerlendirmesi,

• Faiz,

• Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti

yönlerinden incelenmesi gerekir.

Sigorta Tahkiminde Faiz

Sigorta tazminatının yanı sıra somut olayın özelliklerine göre faiz talebi de gündeme gelebilir.

Faizin başlangıç tarihi ve uygulanacak faiz türü uyuşmazlığın hukuki niteliğine göre değişebileceğinden, sigorta şirketinin temerrüde düştüğü tarih ve talebin dayanağı ayrıca belirlenmelidir.

Yanlış faiz türü veya başlangıç tarihi talebi, toplam alacak miktarında önemli farklılıklar meydana getirebilir.

Sigorta Tahkim Kararlarının İcrası

Kesinleşen veya icra edilebilir nitelik kazanan sigorta tahkim kararlarının gereğinin sigorta şirketi tarafından yerine getirilmemesi hâlinde kararın cebri icra yoluyla yerine getirilmesi gündeme gelebilir.

Tahkim sürecinin yalnızca karar alınması aşamasıyla sınırlı görülmemesi; karar sonrasında tahsilat ve icra sürecinin de takip edilmesi gerekir.

Zamanaşımı ve Hak Kaybı Riski

Sigorta hukukunda zamanaşımı süreleri uyuşmazlığın niteliğine ve talebin hukuki dayanağına göre değişebilmektedir.

Özellikle trafik kazalarında;

• Kazanın tarihi,

• Zararı ve sorumluyu öğrenme tarihi,

• Fiilin aynı zamanda suç oluşturup oluşturmadığı,

• Talebin hangi hukuki sebebe dayandığı

zamanaşımı değerlendirmesinde önem taşıyabilir.

Bu nedenle her sigorta dosyasında zamanaşımı süresi somut olay özelinde ayrıca hesaplanmalıdır.

Sigorta Hukuku ve Tahkime Yaklaşımımız

Sigorta uyuşmazlıklarında temel mesele yalnızca sigorta şirketinden bir ödeme alınması değildir. Esas olan, gerçekleşen gerçek zararın hukuken talep edilebilir kısmının doğru tespit edilmesi ve yapılan ödemenin bu zararı karşılayıp karşılamadığının belirlenmesidir.

Özellikle trafik kazası dosyalarında kusur oranı, araç değer kaybı, gerçek hasar miktarı, maluliyet oranı, gelir hesabı ve aktüeryal değerlendirmedeki küçük bir hata dahi tazminat miktarında önemli farklılıklar yaratabilir.

Bu nedenle sigorta hukuku dosyalarında yaklaşımımız; kaza ve hasar dosyasının bütün olarak incelenmesi, kusur durumunun değerlendirilmesi, poliçe ve teminat limitlerinin belirlenmesi, gerçek zarar kalemlerinin ayrıştırılması, sigorta şirketinin yaptığı hesaplamaların denetlenmesi ve uyuşmazlığın niteliğine göre Sigorta Tahkim Komisyonu veya yargı yolunun belirlenmesi esasına dayanmaktadır.

Sigorta şirketi tarafından yapılan ilk ödeme, dosyanın kapandığı anlamına gelmez. Özellikle araç değer kaybı, bedensel zarar, sürekli sakatlık, destekten yoksun kalma ve hasar bedeli uyuşmazlıklarında yapılan ödemenin gerçek zararı karşılayıp karşılamadığı ayrıca incelenmelidir.

Her sigorta dosyası; kazanın oluş şekli, kusur oranları, poliçe kapsamı, teminat limitleri, gerçek zarar, önceki ödemeler, tıbbi ve teknik belgeler ile güncel hukuki düzenlemeler birlikte değerlendirilerek dosyaya özgü şekilde ele alınır.